KOMENDA GŁÓWNA STRAŻY GRANICZNEJ
      AL. NIEPODLEGŁOŚCI 100
      02-514 WARSZAWA
      e-mail: boin.kg@strazgraniczna.pl

     www.strazgraniczna.pl

      ARCHIWUM STRAŻY GRANICZNEJ
      BIURO OCHRONY INFORMACJI
      UL. ŻOŁNIERSKA 4
      71-210 SZCZECIN
      e-mail: archiwum.sg@strazgraniczna.pl

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterDzisiaj544
mod_vvisit_counterWszystkich2686254

Aktualnie: gości 66, 
botów 7 połączonych
IP gościa: 10.160.129.103
 , 
Dzisiaj: Sty 18, 2018
Start SŁUŻBA Infrastruktura graniczna Budownictwo 1918-1939
Budownictwo 1918-1939

Budownictwo Korpusu Ochrony Pogranicza w latach 1924 – 1939

             W 1924 roku odnotowano największe nasilenie  aktów dywersyjnych na wschodniej granicy. Wydarzenia te spowodowały, iż w sierpniu tego roku na posiedzeniu Komitetu Politycznego Rady Ministrów, któremu przewodniczył prezydent Rzeczpospolitej Stanisław Wojciechowski, na wniosek ministra Spraw Wojskowych gen. Władysława Sikorskiego oraz Spraw Wewnętrznych Zygmunta Hubnera podjęto decyzję o powołaniu Korpusu Ochrony Pogranicza. Celem powołanej formacji, którą  zorganizowano w sposób wojskowy, była ochrona wschodnich ziem Rzeczpospolitej. Zagadnieniem zasadniczym warunkującym skuteczność działania Korpusu było zakwaterowanie żołnierzy. Kierując się zasadami strategii dowodzenia, podzielono projektowane budynki na trzy typy:

- strażnice (zwykłe i reprezentacyjne) przeznaczone dla połowy plutonu, oddalone od siebie o około 4 kilometry

- odwody kompanijny, każdy mieszczący pluton

- bataliony, w których kompleksie mieściły się: kompania, pluton łączności, kompania karabinów maszynowych i drużyna dowódcy batalionu.


 

          Dla szwadronów zaprojektowano dodatkowo koszary i stajnie szwadronowe. Ponieważ KOP nie posiadał początkowo organu wykonawczego do realizacji planowanych prac, dlatego też patronat nad przedsięwzięciem objęło Ministerstwo Robót Publicznych. Wykorzystano istniejącą strukturę Budowy Domów Urzędniczych w Województwach Wschodnich                (z siedzibą w Brześciu nad Bugiem) na czele której stał inż. Aleksander Próchnicki. Wyznaczone terminy do realizacji inwestycji były krótkie, stąd też zrezygnowano z ogłoszenia konkursu i wykorzystano plany autorstwa arch. Tadeusza Nowakowskiego. Trudności jakie wystąpiły przy realizacji  przedsięwzięcia wiązały się z bardzo słabo rozwiniętą siecią drogową i kolejową, kłopotami z uzyskaniem wysezonowanego drewna, brakiem wykwalifikowanych robotników budowlanych oraz małą liczbą cegielni w rejonach przygranicznych. Pierwsze prace budowlane rozpoczęto w połowie listopada 1924 roku. W latach 1924 -1927, ze względu na konieczność jak najszybszego wprowadzenia żołnierzy do pomieszczeń, budowano wyłącznie budynki drewniane. Od roku 1928 warunki prowadzenia robót stały się znormalizowane, ponieważ zaspokojone zostały podstawowe potrzeby Korpusu (strażnice) i od tej chwili  zaczęto używać materiałów budowlanych (cegła, beton) ogniotrwałych. Do 1931 roku powstały 103 strażnice, 39 odwodów kompanijnych, 7 budynków sztabowych, 8 koszar batalionowych, 5 stajni batalionowych, 10 koszar szwadronowych, 10 stajni szwadronowych i cały szereg budynków gospodarczych, magazynowych o łącznej kubaturze 490 000m3. Po 1931r. dalsze prace uległy spowolnieniu. Wiązało się to z zaspokojeniem większości potrzeb budowlanych KOP, ale także z możliwościami budżetowymi (inwestycje nie mogły być prowadzone na dotychczasowym wysokim poziomie). Konieczna była reorganizacja. Proponowane przez Ministerstwo Robót Publicznych rozwiązanie w postaci rozdzielenia prac pomiędzy 6 terytorialnych urzędów  technicznych była dla KOP nie do przyjęcia. Taki podział uniemożliwiał korzystanie z własnych kredytów, osłabiał tempo wykonania zarządzeń Dowództwa, komplikował prace przy konserwacji budynków. Z chwilą likwidacji działającej w Brześciu nad Bugiem ministerialnej (MRP) komórki  nadzorującej budownictwo Korpusu, Dowództwo powołało 01.09.1930r. własną sekcję pod nazwą Szefostwo Budownictwa KOP1, która rozpoczęła pracę z dniem 01.04.1931r. Na jej czele stanął ppłk inż. Stanisław Paszkowski, referatem budowlanym kierował inż. Józef Kołodziejczyk, a ogólnobudowlanym kpt. Józef Boruch. Podstawą prawną do działania Szefostwa w zakresie prowadzenia robót, były przepisy obowiązujące w Departamencie Budowlanym Ministerstwa Spraw Wojskowych i na nich opierały się ,,Wytyczne do gospodarki budowlanej KOP” z dodatkiem zawierającym protokołów przetargowych, wzory umów, dzienników robót itp. Celem usprawnienia prac  i obniżenia kosztów, mniejsze przetargi powierzono batalionom, gdyż wtedy stawały do nich małe, lokalne przedsiębiorstwa. Czynności prawne związane z dużymi inwestycjami odbywały się przy udziale firm budowlanych, które były zarejestrowane w Departamencie Budowlanym Ministerstwa Spraw Wojskowych. W latach 1931 – 1934 wybudowano 24 strażnice, 4 kompleksy dowództw i odwodów kompanijnych. Trudności pojawiające się w zakresie elektryfikacji i kanalizacji wynikały z  bardzo niskiego poziomu uzbrojenia w media ziem wschodnich. Niemniej do 1934r., 60% dowództw i odwodów posiadało zasilanie z linii energetycznej bądź własnych elektrowni. Nie ograniczano się do budowli typu kwaterunkowo – technicznego. Wybudowano Domy Żołnierza w Budsławiu, Niemenczynie i Krasnem, dwa znajdowały się w budowie w Hoszczach i Mizoczu, planowano budowę trzech w Dederkałach, Skałacie i Ludwikowie. Pełniły one ważną rolę ośrodków kultury dla ludności pogranicza. W drugiej połowie lat trzydziestych z przyczyn finansowych KOP zaprzestał prowadzenia intensywnych prac budowlanych, przeznaczając kredyty na bieżące prace. Przejęte od poprzedników obiekty oraz  wybudowane z drewna w latach 1924 –1925 były w złym stanie. W 1938 roku 75 strażnic, 2 budynki szwadronowe i 6 budynków batalionowych wymagało remontu. Również przy budowie dróg i mostów uczestniczył KOP. Prace te miały na celu polepszenie komunikacji między koszarami a strażnicami, jak również przyczyniały się do poprawy warunków życia ludności. Jednym z ostatnich budynków wybudowanych przez Korpus była strażnica Rutka –Tartak, zbudowana po śmierci Józefa Piłsudskiego, (jej konstrukcja oglądana w rzucie przedstawia litery J i P na cześć Marszałka). Do dnia dzisiejszego funkcjonuje w niej placówka Straży Granicznej.

Przypisy:

1.A.S.G sygn. akt 541/211 – Tymczasowa organizacja Służby Budownictwa KOP

Bibliografia:

1. ,,Budownictwo Korpusu Ochrony Pogranicza” – przedruk z wydawnictwa Departamentu Budownictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych p.t. ,,Budownictwo Wojskowe 1918 – 1933”.Warszawa 1934.

2. ,, Budowa pomieszczeń dla Korpusu Ochrony Pogranicza i domów dla urzędników państwowych w województwach wschodnich” -  zeszyt II, Ministerstwo Robót Publicznych Warszawa 1925 – reprint.

3. ,,Budownictwo Korpusu Ochrony Pogranicza” – Urszula Kraśnicka. Zeszyt naukowy nr 15.  Ośrodek Badań Historii Wojskowej Muzeum Wojska w Białymstoku. Białystok 2002.

 

 


Straż Graniczna, Straż Celna

Posterunek celny Placówka Straży Celnej Niedzica Placówka Straży Celnej Niedzica
opis opis
 
Placówka Straży Granicznej Budynek Placówki Straży Granicznej Niedzica Placówka Straży Granicznej
opis opis opis
 
Siedziba Komisariatu Straży Granicznej Placówka Straży Granicznej w Chorzelach Placówka Straży Granicznej w Chorzelach
opis opis
 
Placówka Straży Granicznej Placówka Straży Granicznej Zakopane Placówka Straży Granicznej Chorzele
opis opis opis
 
Placówka Straży Granicznej w Rajczy Placówka Straży Granicznej 7_Placowka_Strazy_Granicznej_Czeremcha
opis opis opis
 
Budowa nowego budynku dla Straży Granicznej w Chorzelach Posterunek Straży Granicznej Dawny budynek Straży Granicznej
opis opis opis
 
Dawny budynek Straży Granicznej Budowa siedziby Komisariatu Straży Granicznej Placówka Straży Granicznej
opis opis opis
 
Placówka graniczna czechosłowackiej Straży Granicznej Placówka graniczna czechosłowackiej Straży Granicznej Posterunek celny
opis opis opis

 

Dawny budynek Straży Granicznej Budynek w Chorzelach
opis opis

 

 

Placówki

 

Komisariat Straży Granicznej Placówka Straży Celnej
w  Boguszowicach
Komisariat Straży Granicznej Placówka Straży Celnej w Boguszowicach
opis opis

 

Placówka Straży Granicznej w Niedzicy  Placówka
Straży Granicznej w Puńcowie
Placówka Straży Granicznej w Niedzicy Placówka Straży Granicznej w Niedzicy Placówka Straży Granicznej w Puńcowie
opis opis opis
 
Placówka
Straży Granicznej w Witowie
Placówka Straży Granicznej Budynek Komisariatu
Straży Granicznej w Lubomii
Placówka Straży Granicznej w Witowie Placówka Straży Granicznej Komisariat Straży Granicznej
opis opis  opis
 
powódź w Boguminie Budynek dawnej placówki
Straży Granicznej w Zielkowie
 Budynek dawnej placówki
Straży Granicznej w Chorzelach
Powódź w Boguminie Budynek dawnej placówki Straży Granicznej w Zielkowie Budynek dawnej placówki Straży Granicznej w Chorzelach
opis opis  opis
   
Siedziba Placówki SG Ruptawa  Siedziba Strażnicy WOP Ruptawa Siedziba Sołectwa Ruptawa-Cisy
Placówka Straży Granicznej Placówka Straży Granicznej Placówka Straży Granicznej
  opis  
 
  Placówka Straży Granicznej
w Krościenku
 
  Placówka Straży Granicznej w Krościenku  
  opis   


Korpus Ochrony Pogranicza



Budynek placówki
Korpusu Ochrony Pogranicza
Budynek placówki Korpusu Ochrony Pogranicza
opis
 
Tymczasowa
organizacja
Służby Budownictwa
KOP
Budynek 10 Batalionu
KOP w Krasnem nad Uszą

Budynek 10 Batalionu KOP Żołnierze Korpusu Ochrony Pogranicza
opis opis opis
 
Strażnica Korpusu Ochrony Pogranicza Strażnica Korpusu Ochrony Pogranicza Strażnica Korpusu Ochrony Pogranicza
opis opis opis
 
Strażnica Korpusu Ochrony Pogranicza Strażnica Korpusu Ochrony Pogranicza Dom wczasowy
opis opis opis
 
Strażnica Korpusu Ochrony Pogranicza Budynek dowództwa Batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza „Ostróg Świetlica Korpusu Ochrony Pogranicza w Kaletach
opis opis opis
 
Koszary Korpusu Ochrony Pogranicza Strażnica Korpusu Ochrony Pogranicza Koszary Korpusu Ochrony Pogranicza
opis opis opis
 
Strażnica Korpusu Ochrony Pogranicza Strażnica Korpusu Ochrony Pogranicza Strażnica Korpusu Ochrony Pogranicza w Korcu
opis opis opis
 
Koszary Korpusu Ochrony Pogranicza Koszary Korpusu Ochrony Pogranicza Strażnica Korpusu Ochrony Pogranicza
opis opis opis
 
Koszary Korpusu Ochrony Pogranicza Strażnica Korpusu Ochrony Pogranicza Strażnica Korpusu Ochrony Pogranicza
opis opis opis
 
Koszary Korpusu Ochrony Pogranicza Koszary Korpusu Ochrony Pogranicza Koszary Korpusu Ochrony Pogranicza
opis opis opis



Strażnice

Żołnierze Korpusu Ochrony Pogranicza przed strażnicą Poszakinia 1 Żołnierze Korpusu Ochrony Pogranicza Strażnica Korpusu Ochrony Pogranicza
opis opis opis
 
© 2011 Komenda Główna Straży Granicznej
Projekt graficzny: Katarzyna Sadło
webmaster: Zbigniew Malinowski
Wykonanie: Archiwum Straży Granicznej
Serwis informacyjny SG